افسردگی پس از زایمان چیست؟

داشتن فرزند به خودی خود مضطرب کننده است؛ هر چقدر هم که والدین منتظر تولد فرزندشان بوده باشند و هر اندازه او را دوست داشته باشند. غمگینی پس از تولد نوزاد maternity blues))حسی کاملاً طبیعی است؛ اما اگر این علائم پس از چندین هفته از بین نرفت و یا بدتر شد، احتمال دارد مادران به افسردگی پس از زایمان دچار شده باشند. افسردگی پس از زایمان می تواند در مراقبت از فرزند تداخل ایجاد کند؛ بنابراین بسیار اهمیت دارد که فوراً برای درمان آن دست به کار شوید.

 

افسردگی پس از زایمان چیست؟

نشانه های افسردگی پس از زایمان (post-partum depression)

  • بی علاقگی نسبت به نوزاد
  • افکار منفی نسبت به نوزاد
  • اضطراب در مورد صدمه زدن به نوزاد
  • بی توجهی به خود
  • از دست دادن حس لذت
  • کمبود انرژی و بی انگیزگی
  • احساس بی ارزشی و گناهکار بودن
  • تغییر در اشتها یا وزن
  • پرخوابی یا کم خوابی
  • افکار مکرر در مورد مرگ یا خودکشی

این نوع افسردگی معمولاً پس از زایمان آغاز شده و در طول دوره ای چند ماهه کم کم گسترش پیدا می کند؛ اما ممکن است به طور ناگهانی نیز خود را نشان دهد، در برخی از زنان اولین نشانه ها حتی تا ماه ها پس از زایمان بروز پیدا نمی کند.

نشانه های روان پریشی پس از زایمان (post-partum psychosis)

روان پریشی پس از زایمان نادر است, اما اختلالی وخیم بوده که احتمال دارد پس از زایمان اتفاق بیفتد و علامت آن از دست دادن ارتباط با واقعیت است.

روان پریشی پس از زایمان را باید یک اورژانس روانپزشکی در نظر گرفت. به دلیل ریسک بالای اقدام به خودکشی و یا کشتن نوزاد، نیاز به بستری شدن وجود دارد تا مادر و نوزاد هردو ایمن بمانند.

روان پریشی پس از زایمان، به طور ناگهانی پدیدار می شود. این اختلال معمولاً در دو هفته ی اول و حتی گاهی اوقات طی 48 ساعت پس از زایمان ظاهر می شود. علائم این بیماری شامل موارد زیر است:

  • توهم (دیدن تصاویر یا شنیدن صداهای غیرواقعی)
  • هذیان (تفکرات پارانوئید و غیرمنطقی)
  • پریشانی شدید و استرس
  • افکار خودکشی و اقدام در جهت آن
  • احساس سردرگمی، عدم تعلق و گم گشتگی
  • نوسانات خلقی سریع
  • رفتار عجیب و غیرعادی
  • ناتوانی یا امتناع از خوردن و خوابیدن
  • داشتن افکاری برای صدمه زدن به نوزاند یا حتی کشتن او

علل بروز افسردگی پس از زایمان

تغییرات هورمونی

پس از زایمان، سطح هورمون های استروژن و پروژسترون در زنان شدیداً افت پیدا می کند و سطح هورمون تیروئید نیز پایین می آید که این موجب خستگی و افسردگی می شود. این تغییرات سریع هورمونی همراه با تغییر در فشار خون، عملکرد سیستم ایمنی و سوخت و ساز بدن می تواند باعث بروز افسردگی پس از زایمان در مادران شود.

تغییرات فیزیکی

زایمان موجب تغییرات جسمی و روحی زیادی می شود. مادران ممکن است از دردهای جسمی زایمان رنج ببرند و یا درگیر مشکلات اضافه وزن پس از زایمان باشند، این مسائل باعث می شود در مورد جذابیت جسمی و جنسی خود احساس مثبتی نداشته باشند.

استرس

اضطراب و نگرانی در مورد نگهداری از فرزند ممکن است در ایجاد افسردگی مؤثر باشند. زنانی که به تازگی مادر شده اند عموماً دچار کمبود خواب هستند, به علاوه مادران ممکن است در مورد توانایی خود برای مراقبت صحیح و مناسب از فرزندشان دچار احساس ضعف و اضطراب شوند. اگر زنی برای بار اول مادر شدن را تجربه میکند هماهنگی و سازگاری با این هویت جدید برایش دشوار خواهد بود.

 

افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان چگونه بر نوزاد تأثیر می گذارد

افسردگی پس از زایمان می تواند توانایی و کارکرد مادران را تحت تأثیر قرار دهد و اجازه ندهد از خود و کودکشان به خوبی مراقبت کنند. دچار شدن به افسردگی پس از زایمان بدین معنی نیست که مادر ناکارآمد است. با این حال زمانی که او با نشانه های افسردگی همچون خستگی، تحریک پذیری، بی تفاوتی و غم دست و پنجه نرم می کند، نگهداری مناسب از نوزاد برایش دشوار و حتی غیر ممکن خواهد بود. اگر مادران، افسردگی خویش را درمان نکنند، مطمئناً بر نوزاد نیز تأثیر خواهد گذاشت.

تأثیر افسردگی پس از زایمان بر کودک

مشکلات رفتاری

احتمال ابتلا به مشکلات رفتاری در کودکانِ مادران افسرده بیشتر است، مشکلاتی همچون اختلالات خواب، بداخلاقی، پرخاشگری و بیش فعالی در کودکان مادران افسرده بیشتر دیده شده است.

تأخیر در رشد شناختی

در کودکانِ مادران افسرده اغلب رشد به تعویق می افتد. آن ها ممکن است دیرتر از کودکان دیگر  شروع به حرف زدن کرده یا راه بیفتند. آن ها همچنین ممکن است در یادگیری مسائل دیگر نیز با دشواری رو به رو شوند و در مدرسه مشکل داشته باشند.

مشکلات اجتماعی

کودکانِ مادران افسرده در ایجاد روابط ایمن دچار مشکل خواهند بود. پیدا کردن دوست در مدرسه ممکن است برای آن ها دشوار باشد.همچنین آن ها ممکن است از لحاظ اجتماعی منزوی باشند، یا به شیوه هایی مخرب رفتار کنند.

مشکلات عاطفی

تحقیقات نشان داده است که کودکانِ مادران افسرده، عزت نفس کمتری دارند، بیشتر مضطرب و نگران می شوند و منفعل تر و وابسته تر هستند.

افسردگی

خطر ابتلا به افسردگی در اوایل زندگی برای کودکانی که از مادران دچار افسردگی پس از زایمان متولد شده اند، بالاتر است.

مادری که به افسردگی پس از زایمان مبتلا شده است، نباید احساس گناه یا شرم داشته باشد زیرا نشانه های افسردگی پس از زایمان در کنترل او نیستند؛ با این حال اقدام به درمان گزینه ایست که مادران افسرده می توانند انتخاب کنند. با توجه به تأثیری که افسردگی بر مادر و فرزندش می گذارد، ضروری است که فوراً برای مقابله با آن به دنبال کمک باشند.

افسردگی پس از زایمان و دلبستگی

مادرانی که به افسردگی پس از زایمان دچار هستند، تعامل کمتری با نوزاد خود دارند، کمتر احتمال دارد که او را شیر بدهند، با او بازی کنند و یا برایش کتاب بخوانند؛ همچنین ممکن است در شیوه مراقبت از نوزاد خود متناقض عمل کنند.
مادران افسرده گاهی با محبت و توجه فراوان با کودک خود رفتار می کنند، اما در زمان های دیگر ممکن است واکنش های پرخاشگرانه نشان دهند یا اصلاً به کودک پاسخی ندهند. این تناقض به پیوند میان مادر و کودک آسیب وارد می کند. این مسئله فرایند پیوند عاطفی، که به عنوان دلبستگی شناخته می شود، را تحت تأثیر قرار می دهد.
دلبستگی ایمن زمانی به وجود می آید که مادر به گرمی و به طور پیوسته به نیازهای جسمی و روانی نوزاد خود پاسخ می دهد و هنگامی که نوزاد گریه می کند، مادر به سرعت او را آرام کند یا اگر نوزاد می خندد و یا لبخند می زند، مادر به آن واکنش نشان دهد. در واقع، در چنین شرایطی مادر و فرزند با هم هماهنگ هستند; آن ها نشانه ها و پیامهای همدیگر را می شناسند و به آن ها واکنش نشان می دهند.
اما مادر افسرده کمتر احتمال دارد به علائم و اشاراتی که کودک از خود بروز می دهد، پاسخ دهد. در این صورت، دلبستگی حالتی ناایمن پیدا می کند و کودک در معرض مشکلات متعدد رشدی از جمله مشکلات رفتاری، عاطفی و اجتماعی قرار می گیرد.

 

 

دکتر امی تیس توکلی، روانپزشک، روان درمانگر و مشاور

جهت مشاوره و تعیین وقت قبلی با ما تماس حاصل فرمایید

 

 

 

 

Source: www.helpguide.org